هەولێر

ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌-ش له‌گه‌ڵ ڤایرۆسی كۆرۆنا بڵاوبۆوه‌

نیشتمان-تۆڕی ھەواڵ-جیھانی
لوقمان غه‌فور

ئه‌مڕۆ 2 فێبریوه‌ری، پزیشكانی بواری ته‌ندروستی چین ئاشكرایان كرد كه‌ ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌ شانبه‌شانی ڤایرۆسی كۆرۆنا، له‌ كه‌رتی هۆنان –ی سنوری باكوری كه‌رتی هێبی كه‌ سه‌نته‌ری (ڤایرۆسی كۆرۆنا) بڵاوبۆته‌وه‌.

رۆژنامه‌ی وۆل ستریت جۆرناڵ له‌ ژماره‌ی ئه‌مڕۆ 2ی فێبریوه‌ری ئاشكرای كردووه‌ كه‌ ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌ یه‌كێكه‌ له‌ ئه‌نفلۆنزا كۆشنده‌كانی هاوشێوه‌ی سارس و كۆرۆنا، به‌ڵام جیاوازی ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌ له‌وه‌دایه‌ له‌ مرۆڤه‌وه‌ ناگوازرێته‌وه‌ بۆ مرۆڤ، ته‌نیا ئه‌و كه‌سانه‌ی تووشی نه‌خۆشییه‌كه‌ ده‌بن كه‌ راسته‌وخۆ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ باڵنده‌دا ده‌كه‌ن و گۆشته‌كه‌ی به‌ ناته‌ندروستی ئه‌خۆن.

رۆژنامه‌كه‌ نوسیویه‌تی، هه‌رچه‌ند تا ئێستا ده‌سه‌ڵاتدارانی چین ژماره‌ی تووشبویان بڵاونه‌كردۆته‌وه‌ به‌ڵام رۆژی شه‌ممه‌ 1ی فێبریوه‌ری به‌رپرسانی چین ئاشكرایان كرد كه‌ ڤایرۆسی H5N1 بڵاوبۆته‌وه‌ له‌ ناوچه‌ی شوانگكنگ له‌ شاری شاویانگ.

هه‌روه‌ها به‌پێی به‌یاننامه‌یه‌كی وه‌زاره‌تی كشتوكاڵ و كاروباری گونده‌كانی چین، له‌ كێلگه‌یه‌كی په‌له‌وه‌ری له‌ كۆی7850 مریشك له‌گێلگه‌یه‌كی په‌له‌وه‌ری له‌ شاری شاویانگ، 4500 مریشك مردووه‌. دوای پشكنین ده‌ركه‌وتووه‌ به‌هۆی ڤایرۆسی H5N1 (ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌) مرداربوونه‌ته‌وه‌. به‌پێی به‌یاننامه‌كه‌ ده‌سه‌ڵاتدارانی خۆجێی شاره‌كه‌ش راستوخۆ 17828 كیڵگه‌ی په‌له‌وه‌ریان دوای پشكنین داخستووه‌.

ده‌شێت ڤایرۆسی هۆنان H5N1، ببێته‌ یه‌كێكی تر له‌ نه‌خۆشییه‌ بڵاوه‌كانی له‌ چین له‌ هه‌فته‌ی ئاینده‌، هه‌ر بۆیه‌ وا چاوه‌ڕوانده‌كرێت ده‌سه‌ڵاتدارانی چین تا كۆنترۆڵی ڤایرۆسی كۆرۆنا نه‌كه‌ن، بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌نفلۆنزای باڵنده‌ ڤایرۆسی هۆنان H5N1 بڵاونه‌كه‌نه‌وه‌.

تا ئه‌مڕۆ 2ی فێبریوه‌ری تووشبووان به‌ ڤایرۆسی كۆرۆنا گه‌یشته‌ 14 هه‌زار 556 كه‌س له‌كاتێكدا رۆژی 1ی فێریوه‌ری 11 هه‌زار و 785، مردنیش به‌هۆی ڤایرۆسه‌كه‌وه‌ گه‌یشته‌ 305 كه‌س، به‌جۆرێك رۆژی 1ی فێبریوه‌ری 259 كه‌س بوو. كه‌ زۆربه‌یان منداڵ و پیر و به‌ته‌مه‌ن و ئه‌وانه‌ن كه‌ نه‌خۆشی درێژخایه‌نیان هه‌یه‌.